Bedevaarten

Het ondernemen van een bedevaart 

Het ondernemen van een bedevaart of pelgrimstocht kon in het verleden gebeuren op basis van verschillende motieven. Een bedevaart kon een ascetische oefening zijn waarmee men zich vrijwillig buiten het normale leven begaf. Uiting geven aan het eigen geloofsleven of verering van een heilige waren andere motieven. Zowel kerkelijke als wereldlijke overheden gebruikten bedevaarten ook als vorm van boetedoening. Verdachten van moord of brandstichting konden hun straf met een bedevaart afkopen. Ook zonden, opgebiecht bij een geestelijke, konden op deze manier worden vereffend. Het zoeken naar genezing is echter van alle tijden voor vrijwel alle bedevaartplaatsen het centrale motief. Gezondheid kan daarbij door de zieke zelf worden afgebeden, maar ook kan men vragen om genezing voor een kind, een moeder, of een andere naaste.

Bidzaligers 

In België bestonden in de vorige eeuw zelfs bidzaligers. Dit waren beroepsbedevaartgangers die tegen een beloning een bedevaartplaats bezochten voor een zieke. In 1982 werd een enquête gehouden onder 1512 Nederlandse bedevaartgangers naar Lourdes. De vraag was welke redenen men had om naar Lourdes te gaan. Het merendeel (667) ging om Maria te vereren, 558 om troost en kracht te verkrijgen, 403 om hun geloof te versterken en 354 om genezing te vragen. Andere motieven waren: mensen helpen, een gunst bekomen of Christus ontmoeten. Recente onderzoeken geven eenzelfde beeld, met name ook wat betreft de hoop op genezing. Wat men vooral zoekt in een bedevaartplaats is innerlijke rust, kracht en vertroosting. 

Het doel van een bedevaart 

Het einddoel van een bedevaart kan verschillend zijn. Soms is dat het graf van een heilige of een plaats waar een heilige een belangrijke rol heeft gespeeld. Op andere plaatsen vormen relikwieën de eindbestemming van bedevaartgangers. Relikwieën kunnen bestaan uit lichaamsdelen (pink, bot, huid, haar of nagel) van Christus of van een heilige. Ook (delen van) kledingstukken van Christus of van heiligen hebben deze betekenis. Splinters en spijkers van het kruis van Christus en andere heilige attributen kunnen eveneens voorwerp van aanbidding zijn. Het relikwie, ook wel reliek genoemd, is geplaatst in een schrijn. Dit is een kostbaar uitgevoerd kastje van glas, zilver of goud. 

Relikwieën 

In de meeste bedevaartplaatsen zijn de relikwieën tentoongesteld in een basiliek. Dit is een monumentale kerk die fungeert als centrum van bovenlokale geloofsbeleving. Alleen de Paus kan een kerk de status van basiliek toekennen. Een beeld of afbeelding van Maria is een vaak voorkomende bedevaartsbestemming. Het kan gaan om een gebeeldhouwde of een geschilderde afbeelding. Meestal is Maria afgebeeld met het kind, soms zittend op een troon. In sommige pelgrimsoorden is Maria prachtig aangekleed.

Er bestaan ook bedevaarten naar devotiekopieën. Een door pelgrims vereerde voorstelling is dan op ander plaatsen nagebouwd. Ook deze plaatsen zijn soms uitgegroeid tot bekende pelgrimsoorden. Een voorbeeld is de Lourdesgrot in Katwijk, waarin een steen is aangebracht uit het echte Lourdes. Nog altijd komen er pelgrims bidden om genezing of uitkomst voor andere noden. Ook zijn er bedevaartplaatsen die beroemd werden omdat er hemelse verschijningen plaats zouden hebben gevonden. Een engel, een heilige of Maria verscheen daar aan de mensen. Het meest beroemde voorbeeld is Lourdes, waar Maria verscheen aan Bernadette Soubirous. 

De devotie 

Bij het bereiken van het doel van de devotie kan de bedevaartganger een offer plaatsen. Deze offers kunnen uitdrukking zijn van een gebed of verzoek, ze kunnen ook dankbaarheid weergeven voor een verhoord gebed. Een bidoffer heet ook wel votief, een dankoffer een ex-voto. De offers kunnen bestaan uit het opdragen van een mis, het schenken van geld, maar meestal zijn het attributen die symbool staan voor de situatie waar men voor bidt of bedankt. Zo ziet men ledematen van hout, ingewanden uit klei, afbeeldingen van longen in zilver, baarmoeders van was en vele andere lichaamsdelen, waarvoor men genezing vraagt of genezing heeft verkregen. Deze bonte verzameling van lichaamsdelen is meestal uitgestald in een bepaalde hoek van de basiliek. Op deze plaats bevindt zich ook vaak het mirakelboek. Hierin wordt de goddelijke hulp of wonderbaarlijke genezing opgetekend, waarbij een aantekening wordt gemaakt welk dankoffer men heeft gebracht. 



Contact