Gebedsgenezing

‘Is er iemand bij U ziek? Laat hij dan de oudsten der gemeente tot zich roepen, opdat zij over hem een gebed uitspreken en hem met olie zalven in de naam des Heren. En het gelovige gebed zal de lijder gezond maken en de Here zal hem oprichten. En als hij zonden heeft gedaan, zal hem vergiffenis worden geschonken. Belijdt daarom elkander Uw zonden en bidt voor elkaar opdat gij genezing ontvangt.’ Dit is een tekst uit het Nieuwe Testament (Jacobus 5:14-16), die samen met andere teksten de basis vormt voor de geloofsgenezingen in de christelijke kerken. Zoals God eeuwen geleden zondaren vergaf en zieken genas, zo doet hij het ook nu. Dit is de mening van de voorstanders van de gebedsgenezing. Tegenstanders binnen de kerken poneren, dat de tijd van genezingen is beperkt tot de nieuwtestamentische tijd.

Ziekte. Ziekte wordt door de gelovigen vaak gezien als iets dat van God is gezonden. Ook de hervormers Luther en Calvijn waren deze mening toegedaan. Als men deze mening heeft, zo zeggen de voorstanders van gebedsgenezing, is het inconsequent naar de dokter te gaan om van die door God gezonden ziekte af te komen. Ze stellen dan ook, dat ziekte van de duivel is. Ze staven deze gedachte met passages uit de bijbel. Jezus zegt in Lucas 13:16, als hij een vrouw geneest: ‘Moest deze vrouw, welke satan achttien jaar gebonden had, niet losgemaakt worden?’ En Petrus zegt over Jezus in Handelingen 10:38: ‘Hij is rondgegaan, weldoende en genezende allen, die door de duivel overweldigd waren, want God was met Hem.’ Maasbach zegt hierover: ‘Ziekte is onnatuurlijk en moet worden beschouwd als iets wat illegaal bezit van het lichaam heeft genomen, maar dat daar niet thuis hoort. Zodra de mens ziekte in zijn lichaam natuurlijk gaat vinden en als legaal gaat beschouwen, zal dit zijn weerstand verminderen en zal de ziekte zich eerder cultiveren dan verminderen.

Christenen die beweren, dat hun ziekte een zegen van God zou zijn, gebruiken dit gewoonlijk om weg te kruipen achter hun geloof of ze zijn te hoogmoedig om te erkennen dat ze iets hebben dat niet naar de wil van God is, of zij zijn onwetend betreffende wat de bijbel zegt over ziekte.’ In de radicale pinksterkringen gaat men ervan uit, dat ziekte van de satan komt en daarom kan ziekte worden genezen door de satan te verdrijven. Door zijn volle vertrouwen op God te stellen, gaat de duivel op de vlucht en wordt de zieke genezen. Voorbeelden van het uitwerpen van de duivel en het genezen van de zieke zijn in het Nieuwe Testament op veel plaatsen te vinden. In minder radicale kringen is er een breed gedeelde overtuiging dat ziekte niet alleen op de duivel of ongeloof is terug te voeren. Mensen kunnen niet alleen ziek worden omdat ze zelf hebben gezondigd, maar ook omdat er tegen hen wordt gezondigd door bijvoorbeeld lichamelijk geweld, negatieve psychische invloeden en andere ziekmakende invloeden. Men beschouwt hier ziekte als een aantasting van het door God bedoelde menszijn.

Oorzaak. Wat betreft de oorzaak van ziekte komt dus in de eerste plaats naar voren het ongeloof, waarmee men de duivel een belangrijke plaats in zijn leven toebedeelt. Andere factoren, die door sommige stromingen worden vermeld, zijn bezorgdheid, haat, wrok, angst en verbittering. Deze hangen nauw samen met het geloof, maar verdienen extra te worden genoemd. Nauw in verband hiermee staat het zogenaamde ‘positieve denken en voelen’. Men moet niet denken dat men kanker krijgt of dat men overlijdt aan een hartinfarct. Men moet volledig vertrouwen op God, die immers heeft gezegd: ‘Ik ben Uw Heelmeester’ (Exodus 15:26).

Houding ten opzichte van reguliere geneeskunde. In het algemeen ziet men de reguliere geneeskunde als partner in de strijd tegen ziekte. Alleen in radicale pinksterkringen beschouwt men het consulteren van een arts als een vorm van klein geloof. De synode van de Nederlands Hervormde kerk (1959) stelt: ‘De medische wetenschap is een teken van Gods goedheid en het zichtbaar worden van zijn barmhartigheid over ons.’ In het eerdergenoemde rapport van de gereformeerde kerken staat: ‘Naast de voorbede mag de huidige medische wetenschap worden gezien als een eigentijdse vorm van realisering van Gods heil. Men zou kunnen zeggen, dat wie het werk van de arts afwijst ook een deel van het werk van de Geest versmaadt. Medische deskundigheid en gebed met zegening kunnen elkaar ondersteunen.’ Hoewel de ideeën van de verschillende groeperingen die zich bezighouden met gebedsgenezing minder uiteenlopen dan men uit de totale presentatie zou afleiden, worden de verschillende groepen hier afzonderlijk genoemd.

De rooms-katholieke kerk. Eeuwenlang hebben de priesters de zieken gezalfd ter genezing. Deze zalving is nog steeds een van de zeven sacramenten. Omstreeks 1200 beleefde men de ziekenzalving niet meer primair als een sacrament ter genezing, maar ter voorbereiding op de dood (laatste oliesel, het heilig sacrament voor de stervenden). Het huidige standpunt van de katholieke kerk neigt veel meer naar de oorspronkelijke opvatting. Het tweede Vaticaans concilie stelde vast: ‘Het laatste oliesel dat ook, en beter de zalving voor zieken kan worden genoemd, is niet enkel het sacrament voor hen die in uiterst stervensgevaar verkeren. De geschikte tijd is reeds aanwezig wanneer de gelovige vanwege de ziekte of ouderdom in stervensgevaar begint te verkeren.’ De rooms-katholieke kerk kent weinig individuele genezers. Wel zijn er in de geschiedenis talrijke, later heilig verklaarde personen die de bijzondere gave hadden mensen te genezen. Bekend was onder andere Hubert van Lieshout of Vader Eustacius, die werkte in de binnenlanden van Brazilië. Drie jaar voor zijn dood (1943) begon hij met het genezen van zieken. Zijn begrafenis was een nationale gebeurtenis en aan zijn graf zouden nog vele mensen zijn genezen. De heiligen hebben door hun bijzondere toewijding wondermacht van God gekregen. Op bepaalde plaatsen waar deze heiligen worden vereerd, kunnen wonderen van genezing plaatsvinden. Voorbeelden hiervan zijn La Salette in Frankrijk, Knock in Ierland, Loret en Pompeji in Italië, Beaurains in België, Fatima in Portugal en de Augustijnenkerk in Eindhoven.

De protestantse kerken. Gebedsgenezing heeft in de protestantse kerken nooit een vaste plaats gekregen. Men zette zich aanvankelijk af tegen de katholieke kerk. De gebedsgenezing viel niet in goede aarde, als zou het een erfenis zijn van de kerk van Rome. Het idee dat de kerk ook een genezingstaak heeft, verdween. Toch zijn er steeds meer (ziekenhuis) predikanten die ziekenzalving en handoplegging in hun pastorale praktijk integreren. Ook zijn er oecumenische groepen binnen de kerken waar de dienst der genezing een specifieke plaats heeft. Hier en daar vindt men groepen mensen binnen de protestantse kerk, die zich inzetten voor de dienst der genezing. Dominee Van Leeuwen schrijft in het boek De dienst der genezing (1972) het volgende over gebedsgenezing in de protestantse kerken: ‘In de kerken van de hervorming kennen we de dienst des woords, dus de prediking in brede zin, en de dienst der Sacramenten, dus doop en avondmaal. Daarnaast sprak de reformatie over de dienst der Barmhartigheid, dus het diaconaat en de dienst der Gebeden.

Tot de taak der kerk behoort ook wat men kan samenvatten als de dienst der Genezing, die te maken heeft met alle hierboven genoemde diensten, maar onder een bijzonder aspect. Het woord genezing is hier genomen in de brede, bijbelse zin.’ Verderop in hetzelfde boek schrijft dr. Kraan: ‘Genezing en gezondheid is vaak niet alleen iets van de individuele mens, maar van het gehele levensverband waarin men verkeert. Als er in ons lichaam een orgaan ziek is, dan is ons hele lichaam ziek en moet dit lichaam in het geweer komen ter genezing. Door het geloof zijn wij lid van de gemeente, van het lichaam van onze Heer. Onze ziekte kan een symptoom zijn van een kwaal waaraan heel de gemeente lijdt. Daarom moet misschien onze totale genezing wachten totdat eindelijk de gemeente tot inkeer komt en zich afvraagt, hoe het kan, dat iemand na zoveel gebed toch nog ziek blijft.’ Wat betreft een stuk preventieve geneeskunde in dit kader merkt dezelfde schrijver op: ‘God zegt in Exodus 15: indien gij aandachtig luistert naar de stem van de Here Uw God, en doet wat recht is in zijn ogen, en Uw oor neigt naar zijn geboden, en al zijn inzettingen onderhoudt, zal ik U geen enkele van de kwalen opleggen die ik de Egyptenaren heb opgelegd; want ik, de Here, ben Uw Heelmeester.’

Hier wordt dus duidelijk gezondheid en genezing gefundeerd in het aandachtig luisteren naar God en het met anderen samen doen van de juiste daden. Bijvoorbeeld: als net als vroeger in de tijd van de Engelse ziekte, er plaatsen in ons land zijn waar de luchtverontreiniging zo groot is dat het zink vergaat op het dak en de kinderen weer bleekneusjes zijn, dan is genezing, dat die hele sfeer daar weer leefbaar wordt gemaakt. Als we zo verslaafd zijn aan het roken, dat ons lichaam en ons zenuwstelsel worden bedreigd, is genezing dat we van de verslaving worden bevrijd.

De pinksterbeweging. Deze beweging is de pionier van de gebedsgenezing in ons land. De eerste gemeente werd in 1906 gesticht door Gerrit Polman. In principe zijn er wat betreft de uitgangspunten van de dienst der genezing geen grote verschillen met de protestantse kerken. Bij de pinkstergemeente ligt echter een sterk accent op de genezingen. Bovendien hebben de bijeenkomsten in de volle evangelische gemeenten een emotioneler en spontaner karakter. Maasbach zegt over zijn eigen werk: ‘Zoals een dokter voor een bepaalde ziekte de diagnose stelt en naar aanleiding daarvan het recept geeft, heb ik, als een van God gezonden mens, het recept voor genezing, het recept voor bevrijding en het recept voor redding. Mijn recept is geen geleerdheid of veelheid van woorden of een dogmatische leerstelling of een menselijke uitleg. Het is één persoon. Zijn naam is Jezus Christus.’ Op de website van Jan Zijlstra wordt verteld dat een jongetje is genezen van de ziekte van Perthes. De ouders bereidden het jongetje voor op de gebedsgenezing door bijbelgedeelten te lezen, waar Jezus zieken genas. Ook kreeg hij van tevoren een videoband te zien van een gebedsgenezingsbijeenkomst om te laten zien dat Jezus ook nu nog geneest. 



Contact