Bedevaarten

Deelnemen aan een bedevaart 

Vanaf het ontstaan van het christendom waren er pelgrimstochten naar het heilige land. In de eerste eeuw na Christus ontstonden bedevaarten naar Rome (de graven van Petrus en Paulus). Ook Santiago de Compostela (Spanje), waar het lichaam van apostel Jacobus zou zijn aangespoeld, werd een belangrijk doel voor pelgrims. Vervolgens kwamen er pelgrimages naar begraafplaatsen, waar door heiligen wonderen waren verricht.

Na het deelnemen aan een bedevaart of pelgrimstocht kon van de Paus een bepaalde aflaat worden verkregen. Deze aflaten zouden het verblijf in het vagevuur verkorten. Aan het eind van de Middeleeuwen was de handel in aflaten aanleiding voor Luther en

Calvijn om zich af te keren van het katholicisme. De hervormers verklaarden Maria-devoties, heiligenvereringen, processies en bedevaarten als uiterlijk vertoon en in strijd met Gods Woord. 

Tachtigjarige Oorlog 

Aan het einde van de Tachtigjarige Oorlog werden de Noordelijke Nederlanden een protestantse staat. De overheid verbood de bevolking zich in te laten met dit soort roomse uitingen. Niet alleen vanuit de kerk maar ook in politiek opzicht (de Verlichting) kwamen er steeds meer bedenkingen tegen bedevaarten en processies. Internationaal bereikte de weerstand tegen legenden, mirakels en bedevaarten een hoogtepunt met de Franse Revolutie.

Kapellen en heiligdommen werden als nationaal bezit verkocht en kerkelijke bezittingen werden in beslag genomen. Voor talloze bedevaartsplaatsen was dit de nekslag. In Nederland kregen de katholieken pas in de negentiende eeuw de vrijheid terug om hun godsdienst openlijk uit te oefenen. De bedevaarten en processies bloeiden weer op. Ook in andere katholieke delen van Europa herleefden de volksdevoties. Nieuwe verschijningen van Maria werden door de kerk erkend en oude pelgrimsoorden kwamen opnieuw tot bloei. Passend in dit nieuwe elan is het ontstaan van Lourdes als bedevaartoord. 

Medisch onverklaarbare dingen 

In februari 1858 verschijnt Maria verschillende malen aan het veertienjarige meisje Bernadette Soubirous. Maria wijst haar een bron met geneeskrachtig water. Het volk stroomt toe en er gebeuren medisch onverklaarbare dingen. Er worden treinverbindingen aangelegd, kerken en hotels gebouwd. De stroom zieken en gehandicapten kan terecht in ziekenhuizen en verpleegaccommodaties. Lourdes groeit uit tot het drukst bezochte Maria-oord van Europa. 

De eerste bedevaart 

In 1883 vertrok de eerste bedevaart uit Nederland naar Lourdes. Er gingen zestien zieke pelgrims mee. Vanaf 1894 gingen er jaarlijks meerdere treinen en vanaf 1949 meerdere vliegtuigen naar Lourdes. Al in 1899 bestond er een fonds om mindervermogende zieken mee te nemen naar Lourdes. In 1963 telde dit fonds maar liefst 80.000 leden. Gelovigen gingen niet alleen naar Lourdes om genezing af te smeken. Ook allerlei plaatsen in Nederland waren in trek als bedevaartsoord. Zo trok men naar de heilige eik van Bergharen voor vallende ziekte en jicht. In Heiloo was een put die de naam had oog- en keelziekten te genezen. Men ging naar de Kapelberg bij koortsen, naar Steenbergen bij Engelse ziekte en naar Wouw bij kiespijn. 

Bedevaarten in de tijd van nu 

Hoewel het aantal bedevaarten en processies na 1960 is afgenomen, leven ze op talrijke plaatsen nog in volle glorie. Terwijl de kerken leeglopen en de betekenis van het christelijk denken afneemt, blijken gelovigen in onze tijd nog steeds naar bedevaartsplaatsen te gaan. Lourdes trekt jaarlijks vijf miljoen bezoekers. Vanuit Nederland reizen per jaar duizenden mensen naar dit bedevaartsoord. Ook zijn er bedevaarten naar Santiago de Compostela, Fatima, Rome, Banneux en Kevelaar. Een moderne bestemming is Taizé, dat als een bedevaartplaats voor oecumene wordt gezien.

Er zijn twee grote organisaties die bedevaarten verzorgen: de Vereniging Nationale Bedevaarten en de Organisatie Limburgse Bedevaarten. Er is een speciale Stichting Nederlandse Lourdesbedevaart voor Zieken. Ook Nederlandse bedevaartplaatsen worden nog in grote getale bezocht door gelovigen. Het Meertens Instituut (1999) documenteerde tientallen bedevaartplaatsen in Nederland, waar anno 2002 nog meer dan 10.000 mensen per jaar heentrekken. Het zoeken naar genezing heeft bij deze bestemmingen echter een bescheiden plaats gekregen. 



Contact